Gisteren (maandag 6 juni) zag ik de Tegenlicht-aflevering ‘Wat als de handel stilvalt’, over de toenemende problemen in sterk geglobaliseerde supply chains. Interessante aflevering, maar ik vond het wel jammer dat:
(1) just-in-time werd gekoppeld aan globalisering
(2) de suggestie werd gewekt dat Toyota van just-in-time zou zijn afgestapt, ná toeleverproblemen als gevolg van de aardbeving in Japan in 2011. Toyota zou nu kiezen voor just-in-case: tussenvoorraden voor de zekerheid.
![Afbeelding](https://www.procesverbeteren.nl/LEAN/ScaniaSupply3_planning.jpg)
Supply Chain planning bij Scania vanuit een logistieke "verkeerstoren"
Ik schreef hier al eerder over, maar beide redeneringen kloppen niet:
1. Lean manufacturing, waarvan het just-in-time denken van Taiichi Ohno onderdeel is, beschouwt transport als verspilling. Je zou Ohno dus eerder als een anti-globalist dan als een globalist moeten zien
2. Lean en just-in-time streven niet naar minimale voorraden (zoals menigeen denkt), maar naar eliminatie van onnodige voorraden. Just-in-time heeft afstemming van productiestappen en supply chain stappen als doel, lees: samen dingen efficiënt maken. Dit ging, bij Toyota en bij andere Lean bedrijven zoals Scania, altijd al niet zonder tijd- en materiaalbuffers. Dus niet géén voorraden, maar enkel slimme en noodzakelijke voorraden. Dat Toyota na de aardbeving een strategische voorraad aanlegde van kritische componenten, voor just-in-case, past dus gewoon in hun Lean/JIT-strategie!
Opéénvolgende crisissituaties hebben de problemen van lange aanvoerketens met monopolitische schakels aangetoond. Ook passen dergelijke lange supply chains niet bij een duurzamere (groenere) samenleving.
Dat betekent echter niet het einde van JIT. Dát is en blijft een universeel logistiek principe: je wilt als het kan niets maken wat je niet nodig hebt, én JIT vergroot de vloeiende afstemming tussen productiestappen.
JIT is precies op de juiste tijd iets doen. En plaats, moet je daar nu steeds nadrukkelijker aan toevoegen, want hoe dichterbij hoe beter, want duurzamer. JIT is niet op het állerlaatste moment iets doen, maar op het juiste moment en op de juiste plaats, en met de best passende hoeveelheid.