Blog: Ziekenhuizen meten wel, maar verbeteren matig!
Geplaatst: wo nov 20, 2024 4:24 pm
Ziekenhuizen méten wel, maar verbéteren klinische uitkomsten matig!
Er wordt volop gemeten in ziekenhuizen, en die data wordt opgeslagen in Clinical Quality Registries (CQR). Er wordt echter veel te weinig geleerd en verbeterd op grond van die data.
Dit blijkt uit een wetenschappelijk artikel*
Voor vijf behandelingen binnen o.a. de cardiologie en orthopedie brengt dat artikel*, via een grootschalige enquête, in kaart wat er nu rond uitkomst-metingen van zorg in Nederlandse ziekenhuizen gebeurt.
Te weinig dus. Van continu verbeteren, met een cyclus van meten, analyseren, verbeteren en borgen (PDCA) is namelijk nauwelijks sprake.

Persoonlijk vraag ik me af of de metingen wel compleet genoeg zijn, om te kúnnen verbeteren. Daartoe moet je namelijk niet enkel de uitkomst van een behandeling kennen, maar ook tot in detail verschillen daarin. Hoe kun je anders de root cause van variatie (tussen ziekenhuizen, operatieteams, chirurgen etc) vinden?
Verbeteropties worden nu wel veel gesignaleerd, en er zijn ook voldoende verbeterprojecten. Een diepgaande root cause analyse blijft daarbij echter uit. Er wordt bijvoorbeeld nauwelijks gekeken naar inter-dokter en inter-ziekenhuis variatie.
Vanzelfsprekend (en heel begrijpelijk) ligt dat gevoelig.
Ik ben er dan ook zeker niet voor dat ál soort data openbaar worden. Doe je dat, dan stemmen patiënten massaal met hun voeten, met als gevolg grote capaciteitsproblemen bij goed scorende ziekenhuizen. En stress bij toch al overbelaste artsen.
Nee, het doel zou mijns inziens moeten zijn: goede behandelingen overal, door best practises te herkennen en over te nemen. Een cultuur waarin medici ‘veilig’ en afgeschermd met elkaar kunnen overleggen, is daarvoor een voorwaarde. Wellicht niet met individuele vergelijking (te veel druk op mensen), maar op teamniveau? Elke vergelijking uit de weg gaan is in elk geval funest als je wilt opsporen waarom de ene operatie-manier betere resultaten oplevert dan de andere.
Als er al wordt verbeterd, dan blijken ziekenhuizen ook maar matig te monitoren of het hélpt. Ook dat moet anders als je Lean Six Sigma serieus wilt toepassen op medische behandeltrajecten.
Ook moet dan elk ziekenhuis op dezelfde manier gaan meten. Iedereen maakt nu zijn eigen dashboards, terwijl er wel CQR-standaarden zijn.
Tenslotte telt de stem van de patiënt opvallend weinig mee. Nu weet ik dat er ziekenhuizen zijn die patiënt-reported outcome measures (PROMS) meten, maar kennelijk gebeurt dit gescheiden van monitoring van klinische resultaten. Vreemd, want uiteindelijk weegt toch het zwaarst hoe een patiënt een uitkomst ervaart?
Nu ben ik zelf geen medicus. Daarom sluit ik af met de vraag; wat vinden jullie zorgprofessionals hier zélf nu van? Ik stelde deze vraag ook op LinkedIn (20/11/24), en daar kreeg ik veel bijval voor deze blog.
De conclusie lijkt dan ook gerechtvaardigd, dat er veel te winnen is met het correct toepassen van PDCA en root cause analyse, om verschillen in zorguitkomsten te verklaren.
Dr Ir Jaap van Ede,
hoofdredacteur procesverbeteren.nl
*) Slingerland, S.R., Moers, L.A.M., Medendorp, N.M. et al. The use of outcome data from quality registries to learn and improve; a Dutch nationwide quantitative analysis in five disease areas. BMC Health Serv Res 24, 1296 (2024). Open source artikel, kostenvrij downloadbaar op Springer.com
Er wordt volop gemeten in ziekenhuizen, en die data wordt opgeslagen in Clinical Quality Registries (CQR). Er wordt echter veel te weinig geleerd en verbeterd op grond van die data.
Dit blijkt uit een wetenschappelijk artikel*
Voor vijf behandelingen binnen o.a. de cardiologie en orthopedie brengt dat artikel*, via een grootschalige enquête, in kaart wat er nu rond uitkomst-metingen van zorg in Nederlandse ziekenhuizen gebeurt.
Te weinig dus. Van continu verbeteren, met een cyclus van meten, analyseren, verbeteren en borgen (PDCA) is namelijk nauwelijks sprake.

Persoonlijk vraag ik me af of de metingen wel compleet genoeg zijn, om te kúnnen verbeteren. Daartoe moet je namelijk niet enkel de uitkomst van een behandeling kennen, maar ook tot in detail verschillen daarin. Hoe kun je anders de root cause van variatie (tussen ziekenhuizen, operatieteams, chirurgen etc) vinden?
Verbeteropties worden nu wel veel gesignaleerd, en er zijn ook voldoende verbeterprojecten. Een diepgaande root cause analyse blijft daarbij echter uit. Er wordt bijvoorbeeld nauwelijks gekeken naar inter-dokter en inter-ziekenhuis variatie.
Vanzelfsprekend (en heel begrijpelijk) ligt dat gevoelig.
Ik ben er dan ook zeker niet voor dat ál soort data openbaar worden. Doe je dat, dan stemmen patiënten massaal met hun voeten, met als gevolg grote capaciteitsproblemen bij goed scorende ziekenhuizen. En stress bij toch al overbelaste artsen.
Nee, het doel zou mijns inziens moeten zijn: goede behandelingen overal, door best practises te herkennen en over te nemen. Een cultuur waarin medici ‘veilig’ en afgeschermd met elkaar kunnen overleggen, is daarvoor een voorwaarde. Wellicht niet met individuele vergelijking (te veel druk op mensen), maar op teamniveau? Elke vergelijking uit de weg gaan is in elk geval funest als je wilt opsporen waarom de ene operatie-manier betere resultaten oplevert dan de andere.
Als er al wordt verbeterd, dan blijken ziekenhuizen ook maar matig te monitoren of het hélpt. Ook dat moet anders als je Lean Six Sigma serieus wilt toepassen op medische behandeltrajecten.
Ook moet dan elk ziekenhuis op dezelfde manier gaan meten. Iedereen maakt nu zijn eigen dashboards, terwijl er wel CQR-standaarden zijn.
Tenslotte telt de stem van de patiënt opvallend weinig mee. Nu weet ik dat er ziekenhuizen zijn die patiënt-reported outcome measures (PROMS) meten, maar kennelijk gebeurt dit gescheiden van monitoring van klinische resultaten. Vreemd, want uiteindelijk weegt toch het zwaarst hoe een patiënt een uitkomst ervaart?
Nu ben ik zelf geen medicus. Daarom sluit ik af met de vraag; wat vinden jullie zorgprofessionals hier zélf nu van? Ik stelde deze vraag ook op LinkedIn (20/11/24), en daar kreeg ik veel bijval voor deze blog.
De conclusie lijkt dan ook gerechtvaardigd, dat er veel te winnen is met het correct toepassen van PDCA en root cause analyse, om verschillen in zorguitkomsten te verklaren.
Dr Ir Jaap van Ede,
hoofdredacteur procesverbeteren.nl
*) Slingerland, S.R., Moers, L.A.M., Medendorp, N.M. et al. The use of outcome data from quality registries to learn and improve; a Dutch nationwide quantitative analysis in five disease areas. BMC Health Serv Res 24, 1296 (2024). Open source artikel, kostenvrij downloadbaar op Springer.com