|
The Lean Tech Manifesto
Bron: Procesverbeteren.nl
|
Agile: Wendbare organisatie |
Recensie The Lean Tech Manifesto - Leren van sotwarebedrijf TheodoAgile opschalen met Lean, kán dat? Door Dr Ir Jaap van Ede, hoofdredacteur procesverbeteren.nl, 09-07-2024 Bij Scrum ontwikkelt een team software stapsgewijs, met continue feedback van de klant. Dit is niet alleen Agile (wendbaar), maar sluit ook aan bij Lean. De hoeveelheid verspilling – functionaliteit die niet aansluit bij de klantbehoefte – wordt namelijk geminimaliseerd. Maar wat te doen in een grote organisatie met Scrum-teams die van elkaar afhankelijk zijn? Oplossingen zoals het Scaled Agile Framework (SAFe) introduceren veel vergaderingen die de wendbaarheid verminderen. Is er een andere, meer zelfsturende manier om agile teams op elkaar af te stemmen? Ja, zeggen Fabrice Bernhard en Benoît Charles-Lavauzelle in hun boek The Lean Tech Manifesto:
Klinkt als een geweldig idee! Het vraagt echter wél veel meer van de managers! Het Kanji-symbool op het boek, een lopend persoon, geeft een hint. Managers moeten hun Gemba (werkvloer) zeer frequent bezoeken, en teamleiders krijgen coaching-taken. The Lean Tech Manifesto is een prima boek, zij het dat het een zwart-witte versie van Lean bepleit, met One Piece Flow productie. Ik vraag me af hoe ze op die manier maatwerk-software bouwen in Theodo Inc., het bedrijf van de auteurs. Grote softwareprojecten mislukken vaak vanwege de lange doorlooptijd. Als de klant dan eindelijk de resultaten ziet, blijkt het product niet zoals verwacht. Of het is geen adequate oplossing meer voor het probleem dat de klant oorspronkelijk had, omdat de wereld is veranderd! Sprints De klant geeft feedback na elke stap. Zo wordt softwareontwikkeling een proces van hypothesevorming en leren, en kan het product onderweg worden aangepast aan wat een klant echt wil. Deze incrementele, en daardoor Agile oftewel wendbare softwareontwikkeling, wordt gedaan door een klein en autonoom multidisciplinair Scrum-team. Eén van de rollen daarin is de producteigenaar. Als ‘stem van de klant’ beheert hij of zij een ‘backlog’ aan ‘user stories’. Elk van die gebruikersverhalen wordt vervuld door een nieuwe software-sprint. Stapsgewijze software-ontwikkeling met continue klant feedback werkt prima als één (Scrum) team dit doet. Maar wat als Agile-teams afhankelijk van elkaar zijn? Dit is dé uitdaging in grote software-bedrijven zoals Theodo, het bedrijf van de auteurs van The Lean Tech Manifesto
Daardoor hoor ik (de schrijver van dit artikel) regelmatig klagen over Agile: ‘mijn werk gaat langzamer, omdat we zo werken’. Hoe onlogisch klinkt dat! Scrum zou namelijk juist moeten zorgen voor meer autonomie en flexibiliteit. Wanneer er echter veel teams zijn, moeten die vaak wachten tot anderen klaar zijn. Of tot er een bijeenkomst is om de werkzaamheden van teams op elkaar af te stemmen. Bovendien raakt de cyclus van feedback vertroebeld, omdat contact met de klant er vaak slechts indirect is. Soms ontbreekt zelfs de reden om stapsgewijs te werken! Als mensen niet begrijpen waarom al die sprints en bijbehorende Scrum-rollen nodig zijn, is het geen wonder dat ze zeggen: “wat een gedoe, Agile werken!”. Of ze maken die methode belachelijk, door het bombastische jargon ervan te benadrukken. Controleren Voor de rest van dit artikel ga ik ervan uit dat het zinvol is om Agile te werken: er zijn dan projecten die wensen van klanten moeten vervullen, die vooraf niet helemaal duidelijk zijn. Dan is het logisch om die projecten stapsgewijs uit te voeren, met continue feedback van de klant. Steeds meer organisaties, ook als die geen software maar tastbare producten maken, hebben deze situatie. Onze wereld verandert snel, en software is steeds vaker een cruciaal onderdeel van producten. Vooral software kan in stukjes worden ontwikkeld en geleverd, variërend van kleine wijzigingen in bijvoorbeeld apps, tot minimal viable (levensvatbare) producten, bedoeld om er zo snel mogelijk achter te komen of potentiële klanten die waarderen. Team-of-teams
De meest populaire oplossing hiervoor, 20.000 bedrijven gebruiken het, is het Scaled Agile Framework (SAFe). SAFe verbindt en synchroniseert Agile-teams horizontaal in zogenaamde ‘treinen’ per te ontwikkelen product, Daarnaast is er, met betrekking tot de productenportfolio, verticale afstemming via tactische en strategische bijeenkomsten. Het idee is dat huidige én toekomstige product‘treinen’ zo optimaal de wensen van de markt vervullen. Zie het kader hieronder. Scaled Agile Framework (SAFe) Om het werk van Scrum-teams op elkaar af te stemmen is het Scaled Agile Framework (SAFe) het populairst. Het zorgt voor alignment op vier niveaus, variërend van operationeel tot strategisch. Op elk niveau zijn er rollen die vergelijkbaar zijn met die in een Scrum-team. SAFe verbindt Scrum-teams die aan hetzelfde klantverhaal werken in 'treinen' (Saiilant detail: NS werkt zelf ook Agile)
Dit zijn de vier niveaus van SAFe: Operationeel niveau: Dit is het niveau van de individuele Scrum-teams Tactisch niveau 1: Scrum-teams die aan hetzelfde project werken, vormen een team-of-teams, in een zogenaamde Agile Release Train (ART). Elke 8 tot 12 weken is er een bijeenkomst om de koers en de backlog (de softwareblokken die nog ontwikkeld moeten worden) van elke producttrein bij te stellen. Aanpassingen worden voorgesteld door de 'machinist' van de trein. Deze business owner vertegenwoordigt de klant. Tactisch niveau 2: Zeer grote projecten vergen samenwerking van meerdere ART’s, je krijgt dan een trein-der-treinen-aanpak. Strategisch niveau: In de treinmetafoor is dit vergelijkbaar met beslissingen in een spoornetwerk: welke producttreinen gaan er in de toekomst rijden, en welke treinen die nu rijden moeten aangepast worden. Elke nieuwe trein heeft een EPIC als eindbestemming: een groot (episch) verhaal om klanten te bedienen. Om zo'n EPIC te vervullen, wordt dat verhaal opgesplitst in doelen voor respectievelijk producttreinen op tactisch niveau, en subdoelen voor individuele Scrum-teams (‘wagons’) op operationeel niveau. Deze cascadering van doelen lijkt op Hoshin Kanri (kompas voor management) uit Lean. Subdoelen zijn features (producteigenschappen) die korte gebruikersverhalen moeten gaan invullen. Dit met software die de Scrum-teams ontwikkelen tijdens hun sprints.
Maar de situatie is nog erger, zeggen Fabrice Bernhard en Benoît Charles-Lavauzelle in hun boek The Lean Tech Manifesto. Om dit te begrijpen zoomen ze in op de activiteiten van één Scrum-team in een SAFe-netwerk. Dat team verliest de autonomie om hun werk aan te passen, wanneer dit nodig is om aan klantbehoeften te voldoen! Ik citeer uit het boek: ‘De Scrum-teams implementeren uiteindelijk alleen nog maar features (opgedragen producteigenschappen, red.) uit een backlog’. Op die manier vernietigt SAFe de kern van Agile: wendbaarheid. Het management krijgt er controle mee over wat de ontwikkelteams doen, maar hiervoor wordt een hoge prijs betaald. Een groot deel van de mogelijkheid van de teams om software te ‘pivoteren’ (af te stemmen) naar de klantwensen wordt namelijk overgedragen aan het management. En de betreffende managers staan vér van de plek waar het eigenlijke werk gebeurt, en waar de interactie met de klant zou moeten plaatsvinden. Benoît Charles-Lavauzelle (links) en Fabrice Bernhard, auteurs van The Lean Tech Manifesto. Zij zijn tevens respectievelijk CEO en CTO van softwarebedrijf Theodo
SAFe in volle omvang lijkt dermate bombastisch, dat het softwareontwikkeling net zo inflexibel maakt als in de afgelopen eeuw. De organisatie van productontwikkeling in ‘producttreinen’ is bijvoorbeeld niet erg wendbaar. Want wat als een team zijn ‘wagon’ wil aanpassen, of merkt dat er andere ‘wagons’ nodig zijn? Daar kan dan pas op worden gereageerd nadat hun ‘trein’ een flinke afstand (tot de eerstvolgende afstemmings-vergadering) heeft afgelegd. Dit gezegd hebbende, maken veel bedrijven slechts gebruik van bepaalde aspecten van SAFe. Ook bestaan er minder bureaucratische alternatieven, zoals Scrum@Scale, die niet in het boek worden genoemd. Verder er zijn nog andere relatief eenvoudige manieren om zelfsturende teams op één lijn te brengen, zoals Holacracy en Squads. Alternatief De centrale gedachte achter het Lean Tech Manifesto:
En bovenal: veel minder ‘controlerend’ management! Het is meer ‘let it go’, of misschien is het beter om te zeggen: ‘let it flow’. Een organisatiestructuur opgebouwd volgens Lean beginselen maakt deze veel hogere graad van zelfsturing mogelijk. Denk daarbij aan Lean-principes zoals visueel management, Jidoka, quality first, first-time-right, just-in-time, pull-productie, respect for people, en continu verbeteren. The Lean Tech Manifesto beschrijft een veel minder bureaucratische en meer zelfsturende wijze om Agile-teams op elkaar af te stemmen, dan het Scaled Agile Framework
Zij moeten bijvoorbeeld zeer regelmatig de Gemba, Lean-terminologie voor de plaats waar het werk wordt gedaan, raadplegen. Dit om voeling te houden met de behoeften van zowel de Scrum-teams als de klanten. Let op dit laatste aspect! Managers verzamelen op de Gemba dus ook informatie voor eventuele aanpassing van de bedrijfsstrategie. De auteurs waarschuwen wel om niet simpelweg alle nieuwe software-functionaliteit te ontwikkelen die klanten wensen, maar om eerst een stapje terug te doen. En dan na te denken over de wens die eráchter zit, het “het werk dat klanten gedaan willen krijgen”. Dit was wat Henry Ford deed, toen hij een auto ontwikkelde als antwoord op de vraag naar snellere paarden. De Gemba is ook de plek om te horen hoe mensen écht over Agile denken: functioneert het systeem goed of niet. Je zou kunnen zeggen dat er in een Lean Tech bedrijf geen klassieke managers zijn. Leiderschap is verspreid over het bedrijf. Er is niemand die nooit ‘vuile handen’ krijgt. Figuurlijk gesproken dan, aangezien het werk softwareontwikkeling is. Den aan de oude grap van het ei-met-spek waarbij de kip slechts op afstand is betrokken, terwijl het varken er letterlijk IN zit. De managers, de teamleiders en hun teamleden raken nu allemaal net zo betrokken als het varken. Er zijn geen ‘kippen’ meer, die op afstand hun 'ei' leggen! Boektitel: The Lean Tech ManifestoOndertitel: Learn the secrets of tech leaders to grasp the full benefits of Agile at scale
Auteurs: Fabrice Bernhard en Benoît Charles-Lavauzelle. Zij zijn respectievelijk de CFO en CEO van Theodo. Dit bedrijf ontwikkelt klant specifieke software, en doet dat op Agile wijze. Dus stapsgewijs, met continue klantfeedback, en al lerende onderweg. Pro’s en con’s: + Goed geschreven, veel ideeën in beknopte vorm. + Gebaseerd op een echte business case: Agile opschalen bij softwarebedrijf Theodo o Om het boek volledig te begrijpen, moet je op basisniveau bekend zijn met Lean, Agile én met softwareontwikkeling. - De voorgestelde Lean synchronisatie van werkstappen met One Piece Flow en takt tijden is veel te zwart-wit voor een organisatie die klant-specifieke producten maakt. Gedetailleerde voorbeelden van het managen van softwareprojecten binnen Theodo ontbreken, die dit aspect hadden kunnen verhelderen. Bestellen:
Ten eerste zijn de wortels van Scrum Lean: continu en al doende leren. Ten tweede is het voornaamste doel van Lean om productiestappen, met weinig tussenvoorraden daartussen, op elkaar af te stemmen. Lukt dat niet dan wordt dit zichtbaar gemaakt als een op te lossen ‘probleem’. Door dit continu te doen en dus steeds beter te worden, wordt de doorlooptijd sterk verkort. Als meerdere Scrum-teams samen een stukje waarde aan een klant leveren wil je dat ook, omdat het de feedback-cyclus versnelt. Tot nu toe enkel goed nieuws. Echter: Lean is oorspronkelijk ontwikkeld voor assemblagelijnen met vaste werkplekken, met standaardwerk op elke plek, en zelfs een gestandaardiseerde inhoud van het werk. Dit is NIET de situatie bij een bedrijf dat software op maat maakt. Dan heb je juist veel variatie in het type producten en de inhoud van het werk! Software-ontwikkeling op de werkvloer van Theodo. Helaas worden in het boek geen projecten als voorbeeld behandeld, om de uitwerking van Lean daar de praktijk te zien.
Herinner je je de inflexibele ‘productietreinen’ in SAFe nog? QRM zou een ‘wagon’ (Scrum-team) pas aankoppelen zodra dat nodig is, en dan een ‘vrije wagon’ kiezen (een team met de capaciteit om het werk te doen) QRM wordt door de auteurs van het boek echter niet genoemd. Wel passen ze een belangrijk aspect van die methode toe: vorming van multidisciplinaire teams, ook wel mini-ondernemingen genoemd. Bij softwareontwikkeling zijn dit zogenaamde DevOpsBus-teams, teams die software ontwikkelen, onderhouden én die in contact staan met de eindgebruikers. One Piece Flow Zelfs in bedrijven met assemblagelijnen, zoals bijvoorbeeld in de auto-industrie, heb je altijd buffers nodig. Best-in-class Lean bedrijven onderscheiden zich, doordat ze per buffer precies weten waarom die (nog) nodig is. Als dit al zo is bij productie in een keten met gestandaardiseerde stappen, hoeveel meer buffers heb je dan wel niet nodig in een Scrum-netwerk? Ik zie het gewoon niet voor me, One Piece Flow en takt-tijden in die situatie! Als de softwareontwikkelaars van Theodo wél overweg kunnen met One Piece Flow, roept dit de vraag op: is hun werk zo eenvoudig? Naar mijn mening is het schrijven van softwarecode namelijk kenniswerk dat je niet als een robot kunt doen, waarbij je bijvoorbeeld één keer per dag op een vast tijdstip je werk aflevert. Soms doe ik zelf codeer-werk. Er zijn dan gevallen waarin ik pas een oplossing voor een bepaald probleem vindt, na een nachtje slapen. ![]() One Piece Flow productie bij Scania. Een productieteam werkt aan een product (de vrachtwagen), en na een vaste (takt) tijd schuift die door naar het volgende productieteam. Bij assemblage werkt dit prima. Bij software-ontwikkeling lijkt dit onhaalbaar
Dus misschien is dát de boodschap van auteurs? Ik daag ze uit om een case toe te voegen over hoe een softwareproject in Theodo wordt afgehandeld. Op die manier kan het zwart-wit beeld van One Piece Flow gecorrigeerd worden. Of niet, maar dan zou ik zéér verrast zijn! Het boek beschrijft het Lean Tech Manifesto op een heldere maar abstracte manier. Misschien wilden de auteurs niet al hun geheimen prijsgeven. Hun Manifesto zou immers gebruikt kunnen worden door concurrerende softwarebedrijven. Deze kritiek kan de indruk geven dat ik het The Lean Tech Manifesto geen goed boek vind. Maar integendeel, ik vind het een prima stuk werk. Mits je het ziet als een verzameling principes die grote softwarebedrijven efficiënter en klantgerichter kunnen maken. Ik zie het niet als een recept of sjabloon. Kies dus de ideeën die het beste bij jouw organisatie passen, mix die met andere Agile organisatie-vormen die aansluiten, en creëer zo via trial-and-error jouw eigen ‘manier van werken’. Mix *Scrum-achtige methoden zijn de technische kant van Agile, het doel is daarbij om op een flexibele manier nieuwe producten te maken. Je kunt echter ook Agile (wendbaar) zijn ten aanzien van de taken die mensen in een organisatie hebben. Dit is de organisatie-kant van Agile
Misschien is het beste principe om mee te beginnen het minimaliseren van de behoefte aan communicatie tussen de Scrum-teams. Zoals de auteurs zeggen: ‘elke communicatie die tussen de teams nodig is, is verspilling’.
Ontvang samenvattingen van nieuwe praktijkverhalen! De vijf voordelen van gratis registratie:
Multidiscilplinaire teams Multidisciplinaire Scrum-teams kunnen in een vaste samenstelling softwareprojecten voor vergelijkbare klanten of voor vergelijkbare doeleinden uitvoeren. Daarnaast moet alle software zo modulair en herbruikbaar mogelijk zijn, vergelijkbaar met plug-and-play samenstelbare Lego-blokken. Dan kan een Scrum-team autonoom een nieuw softwareblok ontwikkelen, dat onmiddellijk werkt wanneer het wordt aangesloten op een standaard application programming interface (API) van een ander, reeds bestaand blok. Tech-enabled Network of Teams Als oplossing daarvoor komen de auteurs met de term Tech-enabled Network of Teams. Met behulp van softwaretools zoals github kan zichtbaar worden gemaakt wie aan welke delen van de software werkt. In zekere zin is dit een digitale versie van visueel management in Lean: maak de werkstroom zichtbaar. Standaardwerk, zoals best practices voor coderen, verhoogt de kwaliteit van de software en maakt die gemakkelijker leesbaar voor anderen. Dit kan gecombineerd worden met een digitale vorm van 5S om de software ‘schoon’ te houden: eliminatie van onnodige code. Wij danken onze partners/adverteerders, door hen kunnen wij onafhankelijke artikelen maken!Ontdek bijvoorbeeld hoe onderstaande partij Agile in de praktijk helpt brengen! De AlignmentPuzzelDoor belabberde interne samenwerking verliezen bedrijven veel tijd, capaciteit en slagkracht. Daardoor verdampt er veel geld en vertrekken gemotiveerde medewerkers. Het kan anders! Het boek De AlignmentPuzzel beschrijft een nieuwe stijl van bedrijfsvoering op basis van drie uitgangspunten. > Naar website Visueel management VM, in dit geval met behulp van Kanbans, wordt ook toegepast om onderhanden werk en prioriteiten zichtbaar te maken. Dit is extra belangrijk omdat je met software geen verspilling (voorraad) op de fabrieksvloer ziet. De essentie van visueel management is mensen laten zien wat ze moeten doen, op een manier dat ze ook begrijpen waarom. Dit is wat The Lean Tech Manifesto doet. Dit in plaats van mensen simpelweg op te dragen wat ze moeten doen, wat geen interne motivatie opwekt. Jidoka Problemen die je zelf niet kunt oplossen, worden geëscaleerd naar een hoger teamniveau en indien nodig verder naar het (top)management, totdat het probleem is opgelost. Dit gebeurt op zodanige wijze dat de oorzaak wordt weggenomen, om te voorkomen dat hetzelfde (of een soortgelijk) probleem zich opnieuw voordoet. Om het Jidoka-systeem te laten functioneren is een sociaal veilige omgeving essentieel. Met leiders die problemen zien als kansen om te verbeteren, en met leiders die competent, zorgzaam en ondersteunend zijn. Sensei Dit sluit aan bij de Toyota Way, de organisatorische kant van Lean, ook wel respect for people genoemd. Respect betekent hier dat we de talenten van iedereen moeten gebruiken om te helpen verbeteren, en tegelijkertijd de probleemoplossende vaardigheden van iedereen moeten verbeteren. Het resultaat is een organisatie die continu leert. Voor nog veel meer bruikbare Lean-principes kunt u The Lean Tech Manifesto zelf lezen. Een aanrader voor iedereen die in een tech(software)bedrijf werkt!
Verwijzen naar dit artikel op internet? Gebruik als link: https://www.procesverbeteren.nl/Agile/The_Lean_Tech_Manifesto_Agile_opschalen_en_wendbaar_blijven.php |
||