Digitalisering staat of valt met connected workers

Digitalisering met losse tools levert weinig op: je vliegt dan alle kanten op als popcorn!

Je hebt éérst een visie nodig. Die visie realiseren lukt vervolgens alleen in verbinding met de ménsen.

Dit verklaart de groeiende aandacht voor de zogenaamde Connected Worker. Mensen moeten zich verbonden voelen met elkaar, met data, én ze moeten nieuwe mogelijkheden kunnen bijhouden.

Bij Danone citeren ze Thomas Edison: ‘There is a better way, you just have to find it’! Daartoe kun je het beste Lean (eenvoud) en Smart (slimheid) combineren: data gaat op die manier strómen, en dat zorgt voor 100% betrokkenheid van iedereen.

Het farmaceutische bedrijf Takeda voorziet een zelfsturende fabriek, waarin de mens zich dan focust op afwijkingen. Niet alléén, maar in autonome teams, in een smart campus. En ondersteund door digitale assistenten.

Engineering bedrijf CGK zet ook in op autonome teams, en zij doen dit per marktsegment. Zo wordt snel reageren (Quick Response Manufacturing) op klantorders mogelijk. Low-code software van 24Flow zorgt voor de beslissingsondersteuning.

Intrigerend: Virtual Reality kan laten zien hoeveel jouw bewegingen verschillen van het ideaal in een fabriek. Kun je zo ook sneller leren tennissen, pianospelen, of een perfecte vrije trap aanleren?

De Advanced Business & Industrial Software Summit (ABISS)*, die deze herfst weer plaatsvond, is altijd een goed peilmoment voor de opmars van Smart Industry in België. De verhalen in dit artikel zijn aan deze summit ontleend, met aanvullingen van de betreffende sprekers. Ook nog een nieuwtje: in oktober 2025 zal er ook een editie van ABISS komen in Nederland!

Connected worker
Een Smart Industry conferentie bijwonen vind ik altijd een vreemde gewaarwording. Aan de ene kant hoor je heel interessante en futuristische dingen, aan de andere kant zijn veel verhalen complex en daardoor vermoeiend. Dit roept de vraag op, hoe je het nut van Smart Industry bijvoorbeeld uitlegt aan het MKB. Of aan vakmensen op de werkvloer!

Je zou dit ook kunnen vertalen met: hoe houd je alles en iedereen met elkaar verbonden?

Op de 9e ABISS viel herhaaldelijk de term connected worker. Dat is iemand die zonder hordes in verbinding staat met anderen, én met data. Op die manier wordt de afstemming optimaal, en daardoor de flow. Ook kan iedereen zo maximaal - want goed geïnformeerd - bijdragen aan continu verbeteren!

Smart Industry
Smart Industry, met als synoniem Industrie 4.0, staat voor het gecombineerd en in verbinding toepassen van digitalisering, robotisering, virtual reality en artificiële intelligentie. Aan de horizon gloren fabrieken die volledig transparant zijn, én steeds meer zelfsturend, zelflerend, of zelfs meedenkend. Om in die richting te bewegen moet je juist de méns centraal stellen, zodat ook die in verbinding blijft met alle nieuwe ontwikkelingen!
> Introductie Smart Industry

Jaarevents Smart Industry Benelux
In Nederland en België worden regelmatig Smart Jaarevents georganiseerd.
> Overzicht Jaarevents (en belangrijke andere smart artikelen)

Danone
Danone stelt bij digitalisering nadrukkelijk de méns centraal. Hun operators zijn de food heroes. Die moeten worden 'gevoed' met de juiste informatie, op het juiste moment.

‘Maar dat geldt óók andersom. Onze mensen moeten net zo makkelijk digitaal informatie terug kunnen koppelen’, zeggen IWS-manager Raf Swinnen en performance manager Ziyed Manoubi.

Op ABISS24 deden zij als een soort digitale tweeling hun verhaal. Ze klonken daarbij eerder als mensen van Google dan van een voedingsmiddelenbedrijf, bekend van producten zoals Actimel en Alpro!

DAN-IWS
‘Bij de verstrekking van informatie was ons grootste probleem dat de data over heel veel systemen verspreid was, vaak met handmatige data overdracht daartussen. Dat is inefficiënt en foutgevoelig’, vervolgen Swinnen en Manoubi.

‘Bij het terugkoppelen van informatie liepen de medewerkers bovendien tegen een tweede silo-structuur aan. Alles moest lopen via hun teamleider. Het gevolg van zo’n barrière is dat je van veel mensen hun kennis niet benut.’

Dit past niet bij DAN-IWS, voluit DANone Integrated Work Systems. Dit is de Lean manier van werken bij Danone. Die omvat ook de verbeterpilaren uit Total Productive Maintenance.

Ontvang samenvattingen van nieuwe praktijkverhalen!
De vijf voordelen van gratis registratie:

Elke twee maanden samenvattingen van onze nieuwe artikelen
Geen andere e-mail (!)
Artikelen altijd volledig kunnen lezen
Toegang tot 450+ praktijkcases procesverbetering
Berichten kunnen plaatsen en opmerkingen toevoegen

Power of 100
‘Twee aspecten stellen we centraal binnen DAN-IWS. Ten eerste de power of zero, streven naar nul verliezen. En ten tweede de power of 100. Daarmee bedoelen we 100% betrokkenheid en eigenaarschap van de medewerkers.’

Een randvoorwaarde daarvoor is dat informatie, precies wat op een bepaalde plek en tijd nodig is, tussen de mensen en de IT en OT systemen stroomt. Dus zonder blokkades of poespas!

‘Daartoe bouwen we nu gestaag aan wat wij ons connected worker platform noemen. We doen dat op basis van het Manufacturing Ecosystem Maecos.’

‘Belangrijke aandachtspunten zijn overal dezelfde interface, gestandaardiseerde rapportages, en een duidelijke samenhang van de applicaties, vergelijkbaar met wat iedereen kent van smart phones. Wat de gebruikers zien moet simpel en gebruiksvriendelijk zijn, complexiteit blijft op de achtergrond.’

Transformatie
Vaak wordt er gesproken van digitalisering, maar je kunt het beter een digitale transformatie noemen.

‘Doe je enkel losstaande projecten, zonder visie, dan loop je al snel vast’, vervolgen Swinnen en Manoubi. ‘Bij Danone willen we dat mensen beter kunnen samenwerken, dat data beter stroomt, en dat hun werk makkelijker wordt. Bestaande werkwijzen nemen we daarom eerst kritisch onder de loep, met een Lean-bril op, voor we ze gaan digitaliseren.’

‘Rethink what you are doing: vaak kan het een stuk eenvoudiger. Daarom is onze digitale transformatie een samenspel van Lean, corporate IT, en van procesbesturing. Data analisten werken nauw samen met onze Lean coaches.’

Ander gedrag
De digitale transformatie vergt ook ander gedrág. Teamleiders krijgen bijvoorbeeld een andere rol. Hun controlling functie, als doorgeefluik voor de teamleden, verdwijnt. In plaats daarvan gaan zij hun teamleden coachen om zélf het heft in handen te nemen. Het manufacturing ecosystem ondersteunt daarbij.

Die gedragsverandering is moeilijker dan de techniek. The soft part is the hard part: hoe zorg je er voor dat mensen nieuwe manieren van werken omarmen.

‘Dat kun je niet afdwingen, ook dit vraagt coaching. Daarnaast zijn de juiste routines, tools en unified interfaces belangrijk. Als mensen via ons ecosysteem de juiste triggers en inputs krijgen, aansluitend bij de business logica, dan gaat verandering sneller en meer als een evolutie. Het voelt zo minder zwaar aan.’

Sprint
De digitale transformatie bij Danone gaat op de Agile-manier, stap voor stap. ‘Elke maand doen we een digitale sprint, waarin we bepaalde functionaliteit realiseren en testen. Steeds wordt daarbij geëvalueerd of het resultaat naar wens is. Zo ja, dan wordt dit verder uitgerold over de fabrieken.’

‘De beste manier om naar digitale mogelijkheden te kijken is dit citaat van Thomas Edison: “There is a better way, you just have to find it”’, besluiten Swinnen en Manoubi.

Takeda
Een zelfsturende fabriek in 2030 is het streven van Takeda. Deze farmaceutische international heeft een grote productielocatie in het Belgische Lessines. Daar maken ze uit gedoneerd bloedplasma geneesmiddelen voor de behandeling van zeldzame en complexe chronische ziekten.

Takeda noemt de beoogde self driving enterprise een smart campus. Die term verwijst naar méér dan alleen een fabriek, het is eerder een community van mensen en techniek.

De overeenkomst met de connected worker strategie van Danone is treffend. Takeda lijkt echter nog nét wat meer over te willen laten aan de techniek.

Focussen
‘Als we de productie en supply chain grotendeels automatiseren, dan kunnen onze mensen zich focussen op afwijkende gebeurtenissen en op continu verbeteren’, verklaart Massimo Mura, hoofd data & digital technology bij Takeda Lessines.

‘De mens moet de technologische ontwikkeling echter wel kunnen bijhouden, en niet afhaken door digitaal analfabetisme. Een incrementele transformatie, op de Agile manier, past daar het beste bij. Steeds een kleine implementatie, checken of het werkt, en daarna een brede uitrol. Op vergelijkbare wijze zoals Danone dat doet. De grootste uitdaging is anders denken en anders leiding geven. Ook daarmee sluit ik me aan bij Danone: the soft part is the hard part.’

Smart campus
‘Silo’s van mensen en IT, losgekoppeld van waardestromen, moeten worden doorbroken. We willen toe naar autonome teams, die gezamenlijk beslissingen nemen. De term smart campus sluit daarop aan: een omgeving die mensen verbindt, en die aanmoedigt tot samenwerken. Ook de overstap op duurzame productie is een thema. Anders produceren én werken dus.’

Een digitale transformatie vereist nieuwe technologie, anders denken, én nieuwe vaardigheden. ‘Je moet uit je comfort zone’, waarschuwt Mura. ‘Daarin blijven gaat niet samen met groei.’

Co-pilots
Kunnen taken (nog) niet volledig worden geautomatiseerd, dan bieden co-pilots oftewel digitale assistenten soms uitkomst. ‘Denk daarbij aan artifical intelligence, AI dus, maar ook aan virtual reality’.

Generatieve AI (Gen AI) kennen veel mensen van chatGPT: een softwareapplicatie waaraan je op een interactieve manier vragen stelt, en die op basis daarvan een antwoord genereert. Gen AI kan echter ook de vorm aannemen van een digitale collega die je terzijde staat.

Gen AI
‘Wij willen het op die manier gaan inzetten. We importeren daartoe de historie van onze fabrieken in een Gen AI oplossing. Dat systeem adviseert daarna, op basis van de actuele situatie, wat je het beste kunt doen. Het is ons streven dat je zo, bij kleine tot middelgrote proces-afwijkingen, in 80% van de gevallen bruikbare suggesties krijgt.’

Een andere veelbelovende technologie is de digital twin. Dat is een digitale kopie van de fabriek, inclusief de besturing daarvan. ‘Als je in de farmaceutische industrie iets verandert aan je productiewijze en/of producten, dan moet je i.v.m. de patiëntveiligheid bewijzen dat de proceskwaliteit geborgd is. Als je eerst simulaties kunt doen, is de time-to-market sneller.’

Drones
De digitale transformatie die Takeda doormaakt, is al goed zichtbaar in hun nieuwe magazijn. Naast automatisch geleide voertuigen en augmented reality brillen, worden daarin drones ingezet. Die doen de voorraad tellingen!

‘België heeft een belangrijke hub-functie bij de distributie van geneesmiddelen’, besluit Mura. ‘Daarom investeert Takeda miljoenen in onze fabriek, en hebben we een voorbeeldfunctie qua digitalisering. In 2022 kregen we daarvoor een factory of the future award.’

Unhappy flow en de productiemedewerker 5.0
Johannes Cottyn, professor industriële automatisering aan de Universiteit van Gent, vertelt over het onderzoek naar Unhappy Flow, dat daar binnenkort start.

‘We willen de link leggen tussen virtueel ontwerpen en menselijk gedrag. Hoe gedragen mensen zich in een nieuwe omgeving? Wellicht is er onvoorzien gedrag, dat iemand bijvoorbeeld onnodig belast of dat inefficiënt is. Het kan ook zijn dat een operator niet werkt volgens de standaardinstructies. En wat als bijvoorbeeld een sensor stuk is, wordt je daarvan dan op de hoogte gebracht? Kan de automatisering het aan? Zijn er fricties, dan noemen we dat unhappy flow.’

Johannes Cottyn Tot nu toe zit feedback daarover niet in virtuele modellen, virtual twins, van bijvoorbeeld fabrieken. Die laten vooral de happy flow zien, zoals het is ontworpen.’

‘Als je een mens in virtual reality laat werken, en die voorziet van sensoren voor bijvoorbeeld body en eye tracking, dan kun je de benodigde extra data verzamelen. Eén voorbeeld: voor vaccineren tegen Corona was er een robot ontwikkeld. Die zag er groot uit, waardoor mensen er hun arm niet in durfden te steken. In een virtuele omgeving kreeg je bijna dezelfde lichamelijke reacties. Die gegevens kun je dan gebruiken om een betere versie van zo’n vaccinatierobot te ontwerpen.’

Ook Wouter van Favoreel, cluster manager productie bij onderzoeksinstituut Flanders Make, houdt zich bezig met data-verzameling rond menselijke vaardigheden. ‘Door een persoon vol te hangen met sensoren, kun je bijvoorbeeld het verschil zien tussen hoe een vakman een zaag hanteert, en een beginner’, zegt Favoreel. ‘Vervolgens kun je de nieuweling dan guidance on the job geven, door met virtual reality te laten zien wat de beste en minst belastende manier is om iets te doen. Ook kun je een robot dingen laten voordoen.’

Op die manier kun je de unhappy flow beperken, die Cottyn hierboven benoemde. ‘Je kunt er ook arbeidsverzuim mee voorkómen, want vaak zijn spier- en gewrichtsblessures daarvan de oorzaak. Is hoge belasting onontkoombaar, dan kun je kijken naar bijvoorbeeld een cobot of een exoskelet ter ondersteuning. Lastig bij dat laatste is wél, dat iedere specifieke taak een andere variant exoskelet vraagt. Mensen en robots zullen steeds dichter naar elkaar gaan groeien, denk ik. Je krijgt dan augmented humans, en daarnaast mind controlled robots, die je aanstuurt met je brein. ’

Intrigerend! Bij mij roept het niet alleen beelden op van vakmensen die snel nieuwe vaardigheden aanleren, in een soort master class gegeven door software. Favoreel noemt de generatie die zo werkt overigens de operators 5.0.

Maar als je dat idee breder trekt: Kun je zo straks ook sneller leren schaatsen, tennissen of pianospelen? Of een perfecte vrije trap aanleren, zoals Messi dat doet? Misschien moet Ronald Koeman nog voor het WK van 2026 bij Favoreel langsgaan, of breng ik het Belgische elftal nu op een idee?

CGK
Hierboven kwam herhaaldelijk het idee van de connected worker voorbij. Alle medewerkers wil je verbinden met elkaar, met alle ICT, én ze moeten nieuwe digitale ontwikkelingen kunnen bijbenen.

Ook zónder automatisering is er qua afstemming van mensen echter al veel te winnen!

Door in elkaars nabijheid in teamverband te werken, in plaats van te ‘communiceren’ vanaf gescheiden afdelingen, gaan mensen namelijk veel sneller schakelen. Ook begrijpen ze elkaars behoeften dan beter.

‘Dat ontdekten we, toen we in het kader van Quick Response Manufacturing oftewel QRM, kleine multidisciplinaire teams vormden. Die gingen daarna, als een soort mini-bedrijven, autonoom orders voor specifieke marktsegmenten afhandelen. Direct na de vorming van deze QRM-teams liep het al opvallend veel beter’, vertelt Tijl Charle, CEO van CGK.

Straf werk
CGK in het Belgische Gullegem realiseert totaaloplossingen voor de opslag van gevaarlijke stoffen, en ze bouwen glasvezelversterkte constructies voor de weg- en waterbouw. Daarnaast zijn ze ook toeleverancier van (kunststof) halffabricaten.

‘Het is vaak projectmatig werk wat we doen, en dat vergt veel afstemming’, vervolgt Charle. ‘Snel beslissingen nemen zat altijd al in onze cultuur, met als slogan straf volk, voor straf werk. Dat kwam echter onder druk te staan, omdat we snel groeien. Je krijgt dan steeds grotere afdelingen met schijnbaar conflicterende belangen. Sales wil dan bijvoorbeeld snelle levering, terwijl operations zegt dat kwaliteit tijd kost.’

Wij danken onze partners/adverteerders, door hen kunnen wij onafhankelijke artikelen maken!
Ontdek bijvoorbeeld hoe onderstaande partij Smart Industry in de praktijk helpt brengen!

Innius

Innius® is een krachtig industrieel software platform voor machinefabrikanten en machinegebruikers in de industrie. Dit platform ondersteunt digitale ontwikkeling met actieve, slimme data en slimme apps.

Machinefabrikanten verbeteren de klantervaring door proactieve customer service te bieden zoals machinemonitoring op afstand en smart onderhoud. Machinegebruikers passen de best practices voor Lean produceren toe, ondersteund door real-time productiedata. Fabrikanten en gebruikers streven zo naar duurzaam en competitief voordeel.

> Naar website

> Toon andere adviseurs categorie Smart Industry

Quick Response
‘De Quick Response manier van werken zagen wij als een goede manier, om onze mensen weer op één lijn te krijgen. Afdelingen verdwijnen dan. Daarvoor in de plaats komen er dan multidisciplinaire teams. Die worden dan verantwoordelijk voor een complete “klantreis”, of althans een flink deel daarvan.’

Een eerste pilot-team werd gevormd op een kantoorafdeling, omdat daar al een multidisciplinair team werkte.

‘Voor de overige mensen was het een grotere overgang, zij waren gewend aan individuele taken. Daarom hebben we eerst met hen gesprekken gevoerd, om het waarom van de QRM-teams uit te leggen: minder projecten tegelijk maar veel kortere doorlooptijden. Dit dankzij betere afstemming en minder verloren tijd. Dus uiteindelijk méér projecten afronden. En dat niet door harder te werken, maar slimmer.’

Sirris
‘Na de gesprekken hebben we per toekomstig team, één lid daarvan een training in QRM laten volgen bij Sirris. Die persoon werd daarna de ambassadeur voor de nieuwe manier van werken in het eigen team. Aanvankelijk waren er nog mensen die ook buiten hun team dingen deden, vanwege hun specialisatie. Na cross-training konden we echter de banden tussen de teams geleidelijk doorknippen.’

Niet alleen de productiemedewerkers, maar ook het management moest heel anders gaan werken. ‘Je moet vooral durven loslaten, de zelfsturing in de teams niet in de weg staan.’

Wat is 24Flow
‘24Flow is een gebruiksvriendelijk en low code operations platform voor maakbedrijven’ vertelt Piet Vandaele, mede-oprichter van het gelijknamige bedrijf.

‘Het platform ondersteunt operatoren, planners, kwaliteitsverantwoordelijken en het management. En dat voornamelijk in make-to-order en high-mix low-volume bedrijven. Geïnspireerd door de principes van Lean en Quick Response Manufacturing (QRM), stuurt 24Flow de flow van werkorders door het productieproces.’‘24Flow maakt een digitale fabriek mogelijk, waarbij zoveel mogelijk papier wordt geëlimineerd en processen worden gedigitaliseerd. We creëren visibiliteit voor operatoren op de werkvloer. Dit bevordert hun zelfredzaamheid, en stimuleert het nemen van verantwoordelijkheid. Het platform ontsluit ook data van de productievloer, zowel naar interne als externe belanghebbenden. Tenslotte focust 24Flow op het reduceren van doorlooptijden. 24Flow vergroot de inzichtelijkheid en traceerbaarheid, en zorgt voor minder onderhanden werk en voorraden. Het resultaat is minder overhead- en voorraadkosten, betere kwaliteit en minder ‘waste’, wat ook de duurzaamheid in bedrijven ten goede komt.’

24Flow
Om het mogelijk te maken dat elk team autonoom beslissingen neemt, is een goede informatievoorziening cruciaal. Die moet op maat zijn, just-in-time, snel, en bovenal gebruiksvriendelijk. Je wilt bijvoorbeeld niet allerlei complexe SAP-schermen, waar je je als operator doorheen moet worstelen.

‘Je wilt ook één versie van de waarheid’, vervolgt Charle. ‘Die krijg je door alle tools, machines en mensen in je organisatie met elkaar te verbinden. Inderdaad, uiteindelijk willen ook wij connected workers, net zoals Danone en Takeda. Om de beslissingsondersteuning voor elkaar te krijgen, viel onze keuze op 24Flow. (zie het kader hierboven) Daarbij woog zwaar mee, dat zij niet alleen make-to-order productie begrijpen, maar ook onze bijpassende QRM-strategie.’

Low-code
24Flow is een flexibele low-code cloud toepassing. ‘Hun software heeft zich in de praktijk bewezen, is goed schaalbaar en breed toepasbaar. Je kunt schermen maken naar wens van specifieke gebruikers. Managers willen bijvoorbeeld heel andere dingen zien dan operators.’

‘24 Flow heeft bij ons een einde gemaakt aan de detailplanning. Weinig zinvol, want we moesten de planning frequent wijzigen. In plaats daarvan heeft elk QRM-team nu een buffer aan orders waaraan zij mogen werken. De organisatie van dat werk doet zo’n team dan zélf.’

De overstap naar connected werken in QRM-teams, ondersteund door gebruiksvriendelijke software, heeft al veel resultaten opgeleverd.

‘We maken nu meer omzet op hetzelfde vloeroppervlak, en toch is het rustiger. De familiare sfeer in ons bedrijf hebben we daarbij behouden, en gemiddeld is de medewerker tevredenheid gestegen’, besluit Charle.

Chemische procesoptimalisatie met AI
In de chemische industrie is de toepassing van hybride AI kansrijk. Daarbij combineer je de proceskennis van ingenieurs met machine learning (ML). De heilige graal is dat je zo beslissingsondersteuning voor operators realiseert, waarbij het fundament voor de suggesties begrijpelijk blijft. Is dat namelijk niet het geval, dan zal een operator vaak liever zijn of haar eigen intuïtie volgen!

Bij de tradionele manier van bijsturing van een batchreactie kijk je als het ware in de achteruitkijkspiegel. Daardoor reageer je traag op afwijkingen

‘Laat ik een batch-reactie als voorbeeld nemen, waarbij twee stoffen in een reactor reageren tot een product’, zegt Thibault Blyau, promovendus aan de Universiteit van Gent. ‘Bij de nu gangbare situatie neem je dan monsters tijdens dat proces. Vervolgens bepaal je dan de concentraties van de reactanten en het product in een laboratorium. Die data gebruik je dan om het proces bij te sturen, maar daarmee ben je dan eigenlijk al te laat. Je kijkt als het ware in de achteruitkijkspiegel.’

Door AI in te zetten, kun je voorspellen wat er gebeurt in de reactor, als je niets verandert aan omstandigheden zoals temperatuur, druk of de toevoer van uitgangsstoffen. ‘Is die uitkomst over bijvoorbeeld een uur suboptimaal, dan kun je dit voorkomen met suggesties die het model je geeft. Een technische uitdaging is daarbij om zo veel mogelijk te halen uit de beperkte hoeveelheid aan historische data. Je hebt namelijk niet het voordeel dat de ontwikkelaars van bijvoorbeeld chatGPT hadden, een enorme dataset om het model te trainen.’

‘We zoeken de oplossing nu in een soort voorbewerkingsstap. Het gaat om een model, waarin veel kennis van ingenieurs over het reactieproces is verwerkt. Daarna volgt dan machine learning als stap twee. Deze combinatie, die we knowledge driven ML noemen, wérkt. De voorspellingen zijn goed, hetgeen blijkt uit tests bij twee bedrijven. Het is een grote verbetering ten opzichte van het traditionele bijsturingsproces. Qua inzichtelijkheid – zijn de resultaten begrijpelijk voor de operators - is het óók een vooruitgang. Toch moeten we op dat vlak nog stappen zetten.’

*) De 9e Advanced Business & Industrial Software Summit (ABISS) was op 3 oktober 2024 in Kortrijk.